क्यानाडामा आप्रवासीको सपना र संघर्ष

कहिलेकाहीँ सपनाहरू पूरा गर्न मानिसले आफ्नो जन्मभूमि, परिवार, साथीभाइ र परिचित संसार छोड्नुपर्छ। एउटा नयाँ देश, नयाँ भाषा र नयाँ संस्कृतिमा आफूलाई पुनः स्थापित गर्ने साहस गर्नुपर्छ।

धेरै नेपालीहरूका लागि क्यानाडा त्यस्तै एउटा सपना हो, जहाँ मेहनतको सम्मान हुन्छ, भविष्य सुरक्षित हुन्छ र आफ्ना सन्तानलाई राम्रो शिक्षा तथा अवसर दिन सकिन्छ।

तर क्यानाडा पुगेपछि धेरै आप्रवासीहरूले बुझ्ने एउटा कठोर सत्य छ- देश परिवर्तन गर्न सजिलो हुन सक्छ, तर आफ्नो पहिचान र पेसागत स्थान पुनः निर्माण गर्न निकै कठिन हुन्छ।

नेपालमा वर्षौँ पढेका, राम्रो अनुभव भएका र सम्मानित पेसामा रहेका धेरै मानिसहरू क्यानाडा आएपछि आफ्नो परिचय फेरिन बाध्य हुन्छन्। नेपालका डाक्टर, इन्जिनियर, शिक्षक, सरकारी कर्मचारी, व्यवसायी वा पत्रकारको पहिलो परिचय क्यानाडामा कहिलेकाहीँ ट्याक्सी, उबर वा डेलिभरी ड्राइभर, गोदामको कामदार, सेक्युरिटी वा न्यून तलबको कर्मचारीका रूपमा बन्न पुग्छ।

यो परिवर्तन केवल रोजगारीको मात्र परिवर्तन होइन। यो उनीहरूको आत्मसम्मान, पहिचान र सपनासँग जोडिएको तितो अनुभव हो।

धेरै नेपाली आप्रवासीहरू क्यानाडा आउँदा "मेरो शिक्षा र अनुभवले मलाई अगाडि बढ्न सहयोग गर्नेछ" भन्ने विश्वास बोकेर आउँछन्। तर वास्तविकता उनीहरूले सोचेभन्दा फरक हुन सक्छ।

क्यानाडाको प्रणालीले विदेशी डिग्री र अनुभवलाई तुरुन्त स्वीकार नगर्ने अवस्था धेरै पेसामा देखिन्छ। डाक्टरले पुनः परीक्षा दिनुपर्ने, इन्जिनियरले थप प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने र शिक्षकले नयाँ लाइसेन्स लिनुपर्ने हुन्छ। 

यस क्रममा धेरैको मनमा प्रश्न उठ्छ- यदि मेरो शिक्षा र अनुभव पर्याप्त छैन भने क्यानाडाले मलाई किन दक्ष आप्रवासीका रूपमा स्वीकार गर्‍यो? यो प्रश्न केवल व्यक्तिगत पीडाको अभिव्यक्ति मात्र होइन, आप्रवासीको सीप र योग्यता कसरी प्रभावकारी रूपमा उपयोग गर्ने भन्ने ठूलो सामाजिक प्रश्न पनि हो।

क्यानाडाका सडकमा राइड सेयरिङ गाडी चलाइरहेका धेरै चालकहरू केवल चालक मात्र होइनन्। तीमध्ये कोही नेपालका अनुभवी शिक्षक, कोही इन्जिनियर, कोही बैंक कर्मचारी त कोही स्वास्थ्यकर्मी हुन सक्छन्।

बाहिरबाट एउटा मानिस उबर चलाइरहेको देखिए पनि उसको पछाडि एउटा लामो कथा लुकेको हुन्छ। सम्भवतः ऊ बिहान बच्चालाई विद्यालय पठाएर दिनभर गाडी चलाउँछ र राति घर फर्किएपछि आफ्नो लाइसेन्स परीक्षाको तयारी गर्छ। उसको गाडी केवल आम्दानीको साधन होइन, आफ्नो सपना जोगाउने माध्यम पनि हुन सक्छ।

क्यानाडामा जीवनयापनको खर्च बढ्दै जाँदा नयाँ आप्रवासीका चुनौतीहरू अझ जटिल बन्दै गइरहेका छन्। घरभाडा, दैनिक खर्च, शिक्षा र परिवारप्रतिको जिम्मेवारीले उनीहरूलाई आर्थिक दबाबमा पारिरहेको छ।

नेपालमा राम्रो आर्थिक अवस्था भएका मानिसहरूले पनि क्यानाडा आएपछि सुरुवाती दिनमा धेरै संघर्ष गर्नुपर्ने हुन सक्छ। दैनिक खर्च चलाउनकै लागि कोही रातदिन नभनी काम गर्छन् भने कोही राति काम गरेर दिउँसो आफ्नो पुरानो पेसामा फर्कने तयारी गर्छन्। कोही आफ्ना सन्तानको भविष्यका लागि आफ्नो व्यक्तिगत चाहना र आराम त्याग्छन्।

आप्रवासी जीवन बाहिरबाट हेर्दा सफलताको कथा जस्तो देखिए पनि त्यसको भित्र धेरै त्याग, संघर्ष र अनिश्चितता लुकेको हुन्छ। यो पीडा केवल पैसासँग मात्र सम्बन्धित हुँदैन।

आफ्नो देशमा सम्मानित जीवन बिताएको व्यक्ति अचानक नयाँ ठाउँमा अपरिचित बन्न पुग्छ। आफ्नो भाषा बोल्ने मानिस कम हुन्छन्, परिवारका वृद्ध सदस्य, साथीभाइ र सामाजिक सम्बन्ध टाढा हुन्छन्।

धेरै मानिसहरू मुस्कुराउँदै काममा जान्छन्, तर भित्रभित्रै तनाव, चिन्ता र एक्लोपनसँग संघर्ष गरिरहेका हुन्छन्। विशेष गरी आफ्नो क्षमता र योग्यताअनुसारको काम नपाउँदा मानिसको आत्मविश्वास र आत्मसम्मानमा ठूलो असर पर्न सक्छ।

तर आप्रवासी जीवन केवल संघर्षको कथा मात्र होइन। यो धैर्य, साहस र पुनर्निर्माणको कथा पनि हो।

उदाहरणका रूपमा टोरन्टो सहरकी मेयर ओलिभिया चाउलाई लिन सकिन्छ। उनले आफ्नो आत्मकथा 'माइ जर्नी' मा आफू हङकङबाट १३ वर्षको उमेरमा परिवारसँग टोरन्टो आएपछिको अनुभव सुनाएकी छन्।

हङकङमा तुलनात्मक रूपमा सहज जीवन बिताइरहेको परिवार क्यानाडा आएपछि आर्थिक कठिनाइ र नयाँ वातावरणसँग जुध्न बाध्य भयो। उनकी आमाले आफ्नो प्रतिष्ठित जीवनशैली छोडेर होटलमा लुगा धुने काम गर्नुपर्‍यो भने बाबु जो हङकङमा सरकारी विद्यालयका निरीक्षक थिए, यहाँ आएपछि चाइनिज रेस्टुरेन्टमा डेलिभरी ड्राइभर र ट्याक्सी ड्राइभरको काम गर्नुपर्‍यो।

नयाँ भाषा, नयाँ संस्कृति र आर्थिक अभावबीच हुर्कंदै गर्दा ओलिभियाले आप्रवासी जीवनको वास्तविक अर्थ सानै उमेरमा बुझिन्। तर उनले कठिनाइलाई आफ्नो भविष्यको अवरोध बन्न दिइनन्।

शिक्षा, मेहनत र सामाजिक चेतनालाई आफ्नो शक्ति बनाउँदै उनी कलाकार, सामाजिक अभियन्ता र अन्ततः टोरन्टोको राजनीतिमा महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित भइन्। उनको कथा हजारौँ आप्रवासीका लागि एउटा सन्देश हो- सुरुवात कठिन हुन सक्छ, तर संघर्षले नै नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्न सक्छ।

क्यानाडामा धेरै नेपालीहरूले कठिन परिस्थितिपछि सफलता प्राप्त गरेका छन्। कसैले पुनः अध्ययन गरेर आफ्नो पेसामा फर्केका छन्, कसैले नयाँ व्यवसाय सुरु गरेका छन् भने कसैले आफ्ना सन्तानलाई आफूले पाउन नसकेका अवसरहरू दिएका छन्।

आप्रवासीहरूको विशेष शक्ति नै यही हो। उनीहरू कठिन परिस्थितिमा पनि अगाडि बढ्ने क्षमता राख्छन्। उनीहरू नयाँ भाषा सिक्छन्, नयाँ सीप सिक्छन्, नयाँ वातावरणमा आफूलाई अनुकूल बनाउँछन् र बिस्तारै नयाँ जीवन निर्माण गर्छन्।

उनीहरूको यात्रा सजिलो हुँदैन, तर संघर्षकै बीचमा उनीहरूले आफ्नो पहिचानलाई नयाँ अर्थ दिन सिक्छन्। एउटा पुस्ताले गरेको त्याग अर्को पुस्ताको अवसर बन्न सक्छ।

त्यसैले आप्रवासीका लागि सफलता केवल राम्रो जागिर वा आर्थिक समृद्धि मात्र होइन; आफ्नो परिवारलाई सुरक्षित भविष्य दिन सक्नु, आत्मसम्मान कायम राख्नु र आफ्ना सपनालाई जीवित राख्नु पनि सफलता हो।

आप्रवासीहरू केवल काम खोज्न आएका बेरोजगार मानिसहरू मात्र होइनन् । उनीहरू आफ्नो ज्ञान, संस्कृति, अनुभव, सीप र सपनासहित आएका हुन्छन्।

त्यसैले क्यानाडाको वास्तविक सफलता तब हुनेछ, जब यहाँ आउने प्रत्येक दक्ष व्यक्तिले आफ्नो क्षमता र योग्यताअनुसार योगदान गर्ने अवसर पाउनेछ। आप्रवासीलाई केवल जनसंख्याको संख्या वा श्रमशक्तिका रूपमा होइन, सम्भावना र मानव पूँजीका रूपमा हेर्न आवश्यक छ।

एउटा आप्रवासीले केवल एउटा सुटकेस बोकेर देश परिवर्तन गर्दैन; उसले आफ्नो विगत, संघर्ष, सीप, संस्कार र भविष्यको सपना पनि सँगै लिएर आउँछ।

त्यो सपनालाई बुझ्ने, सम्मान गर्ने र सही अवसर दिने समाज नै वास्तवमा समृद्ध समाज हो। आप्रवासीको संघर्षलाई कमजोरीका रूपमा होइन, उनीहरूको साहस र योगदानको प्रमाणका रूपमा हेर्न सकियो भने एकातिर क्यानाडा अझ समावेशी, न्यायपूर्ण र समृद्ध बन्न सक्छ भने अर्कोतिर हरेक नेपालीले यहाँ सिकेको सीपलाई आफ्नो मातृभूमि नेपालमा विभिन्न माध्यमबाट हस्तान्तरण गर्न सक्छ।

सम्बन्धित खबर

क्यानाडामा नेपाली युवा: अग्रजको जगमा नयाँ पुस्ताको सशक्त उपस्थिति

क्यानाडामा नेपाली अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूको मौन संघर्ष

दिनहुँ बढ्दो आत्महत्या संकट—हामी कहाँ चुकिरहेका छौँ?